ThS.BS Phan Thị Hồng Đáng, khoa Xạ trị, Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết da là cơ quan tiếp xúc trực tiếp với tia xạ khi xạ trị chữa ung thư. Dưới đây là một số thay đổi thường gặp trên da khi xạ trị và cách chăm sóc có thể giúp da mau hồi phục.
Đỏ da
Da đỏ hay viêm da trong và sau xạ trị là tác dụng phụ khá thường gặp do tia xạ đi qua da để tiếp cận, tiêu diệt các tế bào ung thư. Khi tế bào bị tổn thương, cơ thể phản ứng lại bằng cách tăng lưu lượng máu đến vùng đó để chữa lành, gây đỏ da, châm chích, nóng rát hoặc sưng nhẹ. Hiện tượng đỏ da có thể tăng dần do xạ trị được thực hiện hàng ngày hoặc trong nhiều tuần trên cùng một vị trí.
Người bệnh có thể khắc phục bằng cách sử dụng kem dưỡng ẩm dịu nhẹ không chứa cồn, tắm nước ấm để giữ sạch, khô vùng da xạ trị, không chà xát mạnh, không dùng mỹ phẩm có chất tẩy rửa mạnh...
Da bong vảy, ngứa
Da có thể khô, bong vảy nhẹ do mất độ ẩm. Đây là biểu hiện tế bào bị tổn thương ở lớp biểu bì, trung bì gây ra tình trạng chết tế bào, nhất là ở những vùng da mỏng hoặc có nếp gấp. Thông thường, tế bào da cần phân chia liên tục để thay thế lớp da cũ. Tuy nhiên, năng lượng cao của tia xạ có thể làm chậm quá trình tái tạo khiến da mất nước nhanh hơn gây khô căng. Lúc này, người bệnh cần cấp ẩm cho da bằng kem dưỡng ẩm, che chắn vùng da điều trị khi tiếp xúc với ánh nắng, uống đủ nước mỗi ngày.
Bác sĩ Đáng (bìa trái) theo dõi một ca bệnh đang xạ trị thông qua hệ thống máy tính. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Sạm da
Khi xạ trị, cơ thể kích thích sản xuất nhiều melanin (sắc tố da) hơn như một cơ chế bảo vệ, dẫn đến da bị sạm. Đồng thời, liệu trình xạ trị nhiều ngày có thể khiến tình trạng sạm da kéo dài, da sẫm màu hơn. Tuy nhiên, sau xạ trị, các tế bào tổn thương dần lành, vùng da sạm sẽ mờ.
Da dày, xơ cứng
Vùng da sau xạ có thể bị dày hay xơ cứng còn gọi là xơ hóa mô mềm, xảy ra do tia xạ làm tổn thương khiến mô không được nuôi dưỡng tốt gây xơ chai, ít đàn hồi, dễ teo nhỏ, sờ vào có thể hơi cứng. Người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ xạ trị để được hướng dẫn các bài xoa bóp, massage hoặc sản phẩm chuyên biệt giúp làm mềm mô, tăng độ linh hoạt của vùng da bị ảnh hưởng sau xạ.
Bác sĩ Đáng lưu ý thay đổi ở da tùy vào vị trí xạ trị, liều xạ, thời gian xạ, cơ địa của từng người. Những tác dụng phụ trên da sau xạ đều có cách cải thiện, hồi phục theo thời gian sau điều trị. Người bệnh nên mặc quần áo thoáng, tránh ánh nắng gay gắt chiếu lên da, chăm sóc theo hướng dẫn của bác sĩ để hạn chế và kiểm soát tối đa các tác dụng phụ, từ đó hỗ trợ hồi phục nhanh.
Nhật Minh
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh ung thư tại đây để bác sĩ giải đáp